Home Cattery Ragdolls Katten   Foto albums   Link database Shop
 

De zwarte kat, de kwaad van het bijgeloof


In onze westerse wereld is men er ook nu nog heilig van overtuigd dat je het ongeluk over je afroept, wanneer een zwarte kat je pad kruist. Maar er zijn nog andere vormen van katten bijgeloof die minder bekend zijn. Een kat die te dicht bij je mond komt, zou de adem uit je lichaam kunnen opzuigen als een vampier. Een kat die sterft in je huis of meeverhuist, zou ongeluk brengen. In Engeland brengt een zwarte kat juist geluk, en een witte kat ongeluk. In China is een zwarte kat ook een teken van ongeluk. Daar wordt de zwarte kat echter beschouwd als een waarschuwing, zodat men daarna extra goed op zijn hoede kan zijn. Maar een kat die zich over de neus aait is een voorbode van aangenaam bezoek.

Toch is het vreemd dat het kwaad zo vaak aan katten wordt toebedeeld. Het begon eigenlijk zo goed voor de kat: Voor de oude Egptenaren was de kat heilig! Ze gingen er vanuit dat katten een ziel hadden. Katten werden na hun dood gebalsemd en gemummificeerd. Hun graven werden zelfs voorzien van geschenken. De kattengodin Bastet was zeer belangrijk in de Egyptische godsdienst. De tempel Bastet bij Bubastis in de Nijldelta was het centrum van de kataanbidding.

Ook is het opmerkelijk dat de kleur zwart in het geloof bijna altijd een negatieve rol toebedeeld krijgt. Daarom was een ontmoeting met zwarte paarden, zwarte raven of zelfs zwarte nonnen in het verleden voor sommigen ook niet fortuinlijk. De verklaring is eenvoudig: zwart is tot op de dag van vandaag het symbool van het boze en het kwade of van de dood.

Vroeger geloofden sommige volken dat de kat het symbool was van het kwaad. Analoog daaraan dachten de oude Hebreeërs dat men via de asresten van zwarte katten demonen te zien kreeg. Een heks met haar zwarte katIn Europa dacht men dat duivels en heksen de gedaante aan namen van een kat. Toen zich dorpen begonnen te ontwikkelen, zochten sommige wilde katten toenadering tot eenzame weduwen. Een heks werd altijd afgebeeld met een zwarte kat. De heksenvervolging in Engeland en in de Lage Landen was ook gericht op katten.

De kat werd niet alleen in haar slaap gestoord, maar regelrecht naar de hel gestuurd - verbrand, gevierendeeld, opgehangen of verdronken. Katten kregen de schuld van alles - eerst van de pest en later van elk ongeluk. De zwarte onder hen hadden het nog het zwaarst te verduren.
Tot in 1758 werden in Metz dertien zwarte katten in een zak levend verbrand. In Leper werden ze tot in 1817 op de tweede zondag van mei levend van een wachttoren geslingerd. Daar herinnert een volksfeest vandaag de dag nog steeds aan de overwinning van de Christenen op de Duivel in de gestalte van een kat.

Tijdens het hoogtepunt van de middeleeuwse hekserij werden vele katten wreed behandeld en gedood. Zo kende men het kat knuppelen, waarbij het arme dier in een tonnetje werd opgesloten. Dit werd met twee touwen tussen twee bomen gehangen, en dan probeerde men de ton met knuppels aan diggelen te slaan. Ook diende katten als offer voor de boze geesten, of werden levend begraven of verbrand.

Ook de oude Kelten verbrandden katten als voorwerpen van verering. Ze werden in manden boven het vuur geroosterd om hun doodstrijd langer te laten duren en de duivel in hen te laten lijden. De Kelten gaven hun opvattingen over het voortbestaan na de dood gestalte door dergelijke rituele verbrandingsceremonies.

Men zag de blik van Satan in de ogen van de kat. Ook het feit dat het een nachtdier is telde waarschijnlijk mee. Bovendien hoort men een kat niet naderen: Eén van de redenen waarom heksen verdacht werden van het zich vermommen in een kat. Zo konden ze zich dan onopgemerkt verplaatsen.

De Kerk was beducht voor de kattenverering, overgewaaid uit het oude Egypte. Wellicht speelde ook mee dat volgens sommige versies van het scheppingsverhaal de kat haar slechte reputatie reeds van in het begin mee kreeg: Toen God Adam namelijk in een diepe slaap gebracht had om uit diens rib een vrouwelijke tegenpool te creëren, ging plotseling een grote kater ervandoor met het bot. Dit gebeurde met zoveel snelheid dat God er maar op het laatste moment in slaagde het dier bij zijn staart te pakken te krijgen. De kater gaf zich niet gewonnen. God moest zo hard aan zijn staart trekken dat hij op een bepaald ogenblik nog alleen maar de staart van de kater in zijn hand had. God liet de kater voor wat hij was en besloot, teleurgesteld, de vrouw te boetseren uit die bewuste kattenstaart. Misschien is dat de bijbelse verklaring van het feit dat men een nogal vinnige vrouw wel eens een kat durft te noemen die men niet zonder handschoenen kan aanpakken. De kerk is er verantwoordelijk voor geweest dat aan het begin van de 15e eeuw de kat bijna verdwenen was uit Europa.

De oude Scandinaviërs schreven heel wat onheil toe aan de dertien heksen die elke vrijdagnacht in gezelschap van zwarte katten de heksensabbat vierden, onder leiding van de godin Freya nog wel, de vrouw van oppergod Odin. Godin Freya liet zich door de wolken rijden op een wagen getrokken door wilde katten.Freya gaf haar naam aan de vrijdag (Friadagr). Godin Freya, de godin van de vruchtbaarheid, de liefde en de schoonheid, liet zich door de wolken rijden op een wagen die werd getrokken door wilde katten. Ook de druïden offerden de kat om de vruchtbaarheid over de velden af te smeken.

Vroeger werd ook gedacht dat de poes het weer kon voorspellen. Likte zij zich met de haren mee, dan mocht mooi weer verwacht worden. Likte zij zich evenwel tegen de haren in, dan zou het regenen

Tegenwoordig komt de kat als symbool van het kwaad nog steeds voor in allerlei kinderverhalen, zij het niet meer letterlijk bedoeld. Zo heeft de boze tovenaar van de smurfen de kwaadaardige kat "Azrael' tot metgezel. In tekenfilms speelt de kat altijd de rol van de gemene schurk tegenover een sympathieke muis waarmee we ons als kijker kunnen identificeren.

En zo zijn we weer terug waar we begonnen. 'Als je pad gekruist wordt door een zwarte kat kun je leed en onheil verwachten.' Toch is dit pas als de kat van je wegloopt dat het bijgeloof dit als een slecht teken beschouwt. Loopt de kat met je mee, dan is er geen enkel probleem.



  Lees verder:
Katten spreken een eigen taal
Waarom katten spinnen
Spreekwoorden en gezegdes over katten
Een kat zoekt zijn eigen baas uit
Honden en katten, twee soorten jagers
Een kieskeurige kat?
Een zesde zintuig, of scherpere zintuigen?
Waarom katten van kattenkruid houden
Honden
De vacht van een kat

Ook interessant:
De geschiedenis van de Ragdoll
De leukste poezen en katten boeken


Geen enkel ander schepsel uit het dierenrijk word zo vaak geassocieerd met zowel hemel als hel als een kat. De kat is terug te vinden in gebeden en vloeken, en is tevens voorwerp van verering en fanatieke haat geweest. Zo kenden de katten een hemels bestaan in het Egypte van de farao’s en genoten ook nog aanzien toen het geloof van de profeet Mohammed de Arabische wereld veroverde. De legende verhaalt hierover: Muessa, de lievelingskat van de profeet lag op een dag te soezen in de brede mouwen van zijn boernoes, toen de moeddzin opriep voor het gebed. Omdat de profeet het niet over zijn hart kon verkrijgen het dier in zijn slaap te storen, sneed hij eenvoudigweg de mouw af en liet het dier verder rusten terwijl hij Allah vereerde’.


© Ragdoll Cattery de Poezenweide 2005-2018  -   Sitemap - Gebruiksvoorwaarden - Privacy Statement - Goedkope krabpalen - Katten speelgoed